زن وحشی یا مودب؟
1405/04/13

 

ملاقات بین من و تو قِدمتش از جلسه آشناییمان خیلی بیشتر بود. من از همان اولین گریه پس از تولدم تو را میشناختم. و شاید قبل‌تر. همان موقع که در واکنش به غذا و غم و شادی مادرم توی دلش لگد و مشت میپراکندم. نیازی نبود کسی روی تو نامی بگذارد. تو با من به دنیا آمده بودی و با من قد میکشیدی. همانطور که قد و وزن و چهره من تغییر میکرد تو هم لباس جدیدی به تن میکردی. مواظب بودی که از گرسنگی و تشنگی و سرما نمیرم. حتی روشهایی را یادم دادی که چطور از بین آدمها یارگیری کنم تا بتوانم توی زندگی دوام بیاورم. همه ما زنده بودنمان را مدیون تو بودیم. تا اینکه رفتیم مدرسه.

 

آنجا اصرار داشتند که بگویند تو پَست هستی. اسباب شرمندگی هستی. حرفهایی که میزنی به نفع ما نیستند و نباید زیاد به آنها فکر کرد. معتقد بودند در بسیاری از موارد شنیدن صدای تو گناه است و اسباب خجالت و مجوز عذاب.

نمیدانم آگاهانه قصد کرده بودند ما را از هم جدا کنند یا کارشان تکراری بود از سر بی‌فکری و انجماد احساسی. شاید هم میدانستند بدون تو حرف-گوش-کن و مطیع‌تر میشویم. در هر حال نتیجه این بود که تو را زیر لایه‌های عقل و شرم و ادب و امثال اینها پنهان کردیم. انقدر لایه لایه زنگار روی تو نشست که فراموش شدی.

 

من خیلی دیر با تو آشنا شدم. اگر خانم اِستِس کتابش درباره زن وحشی را نمی‌نوشت من هنوز هم فکر میکردم وحشی یعنی درنده.

اما چندین بار که کتاب را خواندم فهمیدم او سعی دارد مفهوم اصالت را توضیح دهد. اما حتی این کلمه هم در فرهنگ ما مترادف است با کلیشه های حال به هم زن و مبتذل. آبرومندی خانواده، خرج کردن برای عموم، زحمتکش بودن، مومن بودن به ویژه به نحوی که بقیه از آن مطلع باشند و این قبیل چیزها با اصالت اشتباه گرفته شده و گاهی هم به اندازه صد و هشتاد درجه چرخیده و در معنای کاملا مخالفش نشسته است.

دلم برایت میسوزد غریزه عزیزم. مثل آینه بسیار شفافی هستی که آواری از خاک و گِل رویت میریزیم.

 

بزرگ شدن خودمان را که چندان به یاد ندارم اما آدم وقتی میتواند بزرگ شدن یک بچه را به صورت تمام وقت تماشا کند میفهمد که چطور بزرگترها سعی دارند تو را عقب بزنند. از تعیین تاریخ مناسب زایمان کارشان را شروع میکنند. بعد چشم‌غره میروند تا حتما تشکر بکنی، بابت غذایی که حین قورت دادنش یاد لزجی بدن ماهی زنده میفتی و میخواهی بالا بیاوری. و در نهایت از اینکه دست نوزاد جدیدی را که مادرت را بغل کرده بوده گاز گرفته‌ای وحشت میکنند و میگویند: «نههههه. کار اون نبوده. خیلی دوستش داره نینی کوچولو رو.» مجبورت میکنند به جای آنکه خواهر یا برادری واقعی باشی تبدیل بشوی به خواهر یا برادر خوب و بی نقص.

اما چه کسی این دروغ را باور میکند؟ انگار نه انگار ما از جنس همان کسانی هستیم که برای کمی قلمرو بزرگتر و شکار بیشتر با هم میجنگیدیم. (البته که حالا بیشتر و موذیانه تر و درنده تر میجنگیم). مودب بودن اسمی است که روی این رفتارها میگذارند. غافل از اینکه همین مودب بودن افراطی میتواند زندگی یک آدم را از درون و بیرون به انتها برساند.

 

یکبار صحنه کوتاهی از یک فیلم سینمایی دیدم. مردی دختر نوجوانی را به اسم صدا زد و گفت:« تو دختر فلانی هستی مگه نه؟ من بهمانی هستم و فلان جا مینشینم». دختر که مشخصا از او خوشش نیامده از سر ادب و احترام جوابهای کوتاهی همراه با لبخند میداد. او به جای آنکه داد بزند، فرار کند یا لگدی حواله شکم مردک کند، در نهایت ادب و انفعال و در حالی که سعی داشت دختر خوب و آرامی به نظر برسد با پای خودش به قربانگاه رفت. احتمالا تا آخرین لحظه منتظر بود تا خوب بودن نجاتش بدهد.

اما نه. این جور خوب بودن یک دروغ بزرگ است. گرگ‌ها وقتی محاصره می‌شوند سعی نمیکنند مودب یا مهربان به نظر برسند. فکر نمیکنم هیچ گرگی با نادیده گرفتن خطرها و لبخند زدن به مهاجمان مدت زیادی بتواند از زندگی لذت ببرد، حتی اگر بر حسب شانس و اقبال زنده مانده باشد. گرگها با غریزه خودشان بیواسطه در تماس هستند. شاید ما از آنها خوشمان نیاید. اما آنها کاری را میکنند که برای خودشان بهترین گزینه است.