آن موقع با قابلیتهای کار-راه-بینداز اکسل تا این حد آشنا نبودم. اما بلد بودم چطور روی کاغذ گزینه‌های مختلف را لیست و ردیف کنم و به هر آیتمی از نظر خودم وزن بدهم و بعد حاصلجمع امتیازهای هر آیتم ضربدر وزن آن را برای هر گزینه باهم مقایسه کنم. اینجوری مطمئن شدم که میخواهم رشته اقتصاد روزانه گرایش بازرگانی دانشگاه تبریز را قبل از گرایش نظری آن و بعد از بیست و چند رشته-گرایش دیگر بنویسم.

دقیقا به خال زده بودم. توی اولین رشته شهری که پذیرش گرفتم، آخرین نفر بودم و اغلب رشته شهرهای بعدی را قبول شده بودم. بابا میگفت "یکسالی که برای کنکور میخوندی اصلا احساس نکردیم به تو سخت میگذره اما این چند روز انتخاب رشته خیلی خودت را خسته کردی". خستگی دوست داشتنی و شیرینی بود. و حقیقتا فرقی نمیکرد قبول بشوم یا نه. همینکه کار را تمام کرده بودم و فارغ بودم به من خوش میگذشت. مثل یک دقیقه بعد از اتمام جلسه کنکور که داشتم باقیمانده خوراکیهایم را تمام میکردم.

آزادی. این شاید کلمه ای باشد که بتواند مجموعه احساسات آن تابستان را توصیف کند.

چیزی شبیه به وقتی که آرایش نمیکنی و بیرون میروی. دوستان و عزیزانت را میبوسی بدون آنکه نگران رد به جا مانده از رژ لبت باشی و وقتی پشه توی چشمت برود هرجور که خواستی چشمت را میمالی. کارت بانکی و هرچیز دیگری را با دستهایی که ناخنهایش کوتاه است به راحتی از روی میز برمیداری. وقتی هم که خستگی به تو غلبه کند دو کف دستت را روی صورتت میکشی. نگران این هم نیستی که رد دستمال کاغذی و گرفتن بینی موقع عطسه کردن روی پودر صورتت بماند.

کلمه عجیبی است. نوجوان که بودم برایم معنای دیگری داشت. دلم میخواست یک نفر به من بگوید چرا باید حجاب داشته باشم در حالی که پسران از این قید فارغ‌اند. و سوای دلایلی نظیر آتش جهنم و آویزان شدن اژدها از تار موی بیرون روسری، لطیف‌ترین جوابی که شنیدم این بود که "چون زیبایی تو مانع رستگاری حداقل نیمی از مردم است".

سی سال از آن روزها گذشته. حالا به این فکر میکنم که وقتی یک نفر قرارداد کاریش را تمدید میکند، حتی اگر از شغلش راضی نباشد، از تصور اینکه میتواند قسط وام و هزینه روزانه خانواده‌اش را برای مدتی در آینده تامین کند احساس آزادی میکند.

مثل مادر (یا پدری) که با توجه به موجودی یخچال خانه‌اش توانسته است برای سوال "امروز نهار چی بپزم؟" جوابی بهینه پیدا کند.

وقتی فکر نان شب و سقف بالای سرت نیستی آزاد میشوی که به چیزهای بهتر و بیشتر فکر کنی.

پسری که همیشه بلوز قرمز یا نارنجی میخرد هم به نوعی آزاد است. یکبار انتخاب کرده و حالا چارچوبی برای خریدش دارد که او را از قید تدبیر و تردید آزاد کرده است.

خودم وقتی اینستاگرام را از روی گوشی پاک کردم و بعدها وقتی از انبوه کانالها و گروههای تلگرامم کم کردم، احساس آزادی داشتم.

مثل وقتی که صدای مودم نوید وصل شدن به اینترنت را می‌داد و شبیه صبح های خیلی زود که همه به جز من و خورشید در خانه هنوز خواب هستند.

انگار گذر سالها نگاهم را به این کلمه عوض کرده است. وقتی تلاش میکنی به حرف دیگران اهمیت ندهی اتفاقا تمام تمرکز و دغدغه‌ات حول حرف مردم میچرخد. وقتی تلاش میکنی از شبیه کسی بودن خلاص شوی آزادی چگونه بودن عملا از تو گرفته میشود. وقتی میخواهی دختر خوب و مهربانی باشی آزادی نه گفتن را از خودت سلب میکنی. وقتی اصرار میکنی فراتر از یک کارمند معمولی باشی آزادی پرداختن به بدنت را واگذار میکنی و وقتی مشهور میشوی آزادی لذت بردن از چیزهای کوچک را از خودت دریغ کرده ای. در تقلا بودن برای آزاد بودن انگار بیش از هر چیزی مانع آزاد زندگی کردن میشود.

در عوض وقتی بتوانی تاب بیاوری تا احساس یا نیت شدیداً انسانی را به رفتار و افکارت نسبت بدهند، از خشم خودت آزاد شده‌ای. این آزادی ناشی از پذیرفتن این واقعیت است که من هم یک انسانم.

حس میکنم عمیق‌ترین تجربه از آزادی زمانی برای ما رقم میخورد که از قید سرنوشت خودمان آزاد بشویم. روزی که بتوانیم تمامی مسیر زندگیمان را بدون برآشفتن و با یک لبخند از ذهن بگذرانیم. این یک جور آزاد شدن کامل است. آزاد شدن از دریغ و حسرت هزاران راه نرفته ...