فاطمه کیمیاگر - یادداشت و رونوشتی از رمان کیمیاگر
1404/09/30

 

 

در رمانِ کیمیاگر پائولو کوئلیو صحنه‌ای وجود دارد از گفت‌وگوی بین سانتیاگو (شخص اول و قهرمان داستان) و کیمیاگر. من مکالمات آن دو را خیلی دوست دارم. هر بار که آن را خوانده یا شنیده‌ام، احساس کرده‌ام یک تکه از آن می‌تواند گویای حال من باشد. اما این بار که از روی آن، دوباره نوشتم؛ یادم آمد در اولین باری که آن را خواندم مجذوب شخصیت فاطمه شدم. با‌ اینکه در این مکالمه فاطمه حضور ندارد، اما توصیفی که از او می‌شود واقعاً غبطه برانگیز است.

 

 

فاطمه دختری است:

 

✅ آنقدر عاشق که مرد زندگی‌اش را، برای رفتن به خاطر خودش و نه ماندن به خاطر فاطمه تشویق می‌کند.

 

✅ آنقدر جذاب که سانتیاگو می‌خواهد به خاطر او از گنجی که در انتظارش هست دست بردارد و در آبادی بماند.

 

✅ آنقدر خردمند و مقتدر که کیمیاگر مطمئن است او نمی‌خواهد مانع سانتیاگو برای پی‌گرفتن رسالت شخصی‌اش بشود.

 

✅ آنقدر وفادار که سانتیاگو بیم از دست دادن او و عشقش را در دوران غیبت و بی‌خبری ندارد.

 

✅ آنقدر اصیل و با ارزش‌های محکم زیسته، که به صحرا ایمان دارد. فارغ از اینکه مردها را برگرداند یا نه.

 

فاطمه معشوقه‌ای نیست که باید او را به دست بیاوری و زنی نیست که بخواهد بخشی از دارایی یک مشاور ثروتمند آبادی باشد. او نماینده زنی است که مردش را رها می‌کند تا به کمال برسد. چون به قول کیمیاگر: جنس عشق او بیان کننده عشق جهان است.

 

-------------------------------

جوان پاسخ داد:

- مایلم در آبادی بمانم. فاطمه را آنجا دیدم. اینک او برایم از هر گنجی با ارزش‌تر است.

+  فاطمه دختر صحراست. او می‌داند مردانی که در حرکتند باید بروند تا برگشتی هم داشته باشند. او به گنج خود که تو باشی رسیده است و منتظر است تو هم آنچه را که در جست‌وجویش هستی پیدا کنی.

- اگر تصمیم بگیرم در آبادی بمانم چه؟

+ مشاور آبادی خواهی بود. به اندازه‌ای طلا خواهی داشت که بتوانی با فروش آن تعداد زیادی گوسفند و شتر بخری، با فاطمه هم ازدواج کنی. یاد می‌گیری صحرا را دوست داشته باشی. سال اول را با خوبی و خوشی زندگی می‌کنید و به پایان می‌برید. همهٔ پنجاه هزار نخلِ نخلستان را هم یک‌به‌یک خواهی شناخت. چگونگی رشد و گرده‌افشانی و به میوه نشستن آنها را خواهی دید. راز دنیای متغیر را هم که بی‌وقفه چهره عوض می‌کند خواهی فهمید. قادر می‌شوی نشانه‌ها را بهتر ببینی و بهتر تشخیص بدهی. و بهتر به مفاهیم آنها پی ببری. همه را از صحرا می‌آموزی. چون صحرا بهترین است؛ معلم معلم‌ها.

در سال دوم به یاد می‌آوری که گنجی هم وجود دارد. نشانه‌ها شروع می‌کنند به وسوسه‌ات و تو سعی می‌کنی ندیده‌اشان بگیری. همه دانش و تجربه خود را در جهت بهبود وضع آبادی و ساکنان آن به کار می‌بری و روسای قبایل، از تغییرات محسوس خوشحال و از تو خوشنود و راضی می‌شوند. و شترها هم برایت قدرت و ثروت می‌آورند.

در سال سوم نشانه‌ها همراهت خواهند بود تا از گنج با تو سخن بگویند و از حدیث خویش. شب‌ها و روزها را خواهی دید که به سرعت می‌گذرند و همه چیز را متحرک می‌بینی. ولی تو ساکن هستی و خاموش. فاطمه هم همچنین. در سکوت، خود را غمگین خواهد دید. چون می‌داند که حرکت تو، جست‌وجوی تو، راه تو، به خاطر او متوقف شده و از آن منصرف شدی. و تو کماکان دوستش خواهی داشت و این عشق، عشقی‌ست متقابل.

حرف‌های فاطمه را به یاد خواهی آورد که هیچ‌گاه از تو توقع توقف در آبادی را نداشت. و نخواست که تو به دنبال راه خود نباشی. چون او یک زن صحراست. بردبار است و به خوبی زمان برگشتن مردی را که رفت می‌شناسد. و تو خود را در شرایطی نمی‌بینی که توقف را بتوانی به حساب او بگذاری. شب‌ها و روزها بارها و بارها قدم بر ماسه‌های صحرا خواهی گذاشت. در نخلستان پای هر نخل و کنار هر چاه در این فکر خواهی بود که شاید می‌توانستی به راحت ادامه دهی. از فاطمه و از عشقت هم راضی‌تر بودی. و به خود، خواهی گفت: اگر ماندم، اگر در آبادی ساکن شدم، اگر به راه خود ادامه ندادم، شاید دلیلش این بود که نتوانم برگردم و ... . از ترس اینکه هرگز نتوانی برگردی متوقف شدی. و وقتی خود را چنین دیدی نشانه‌ها نگرانت خواهند کرد. گنج برای همیشه از دست رفت و در مکانی ناآشنا زیر خروارها خاک مدفون شد.

در چهارمین سال نشانه‌ها تو را ترک می‌کنند. چون تو نخواستی به اشارات آنها، به حرف‌هایشان توجه کنی. روسای قبایل از موضوع آگاه می‌شوند و عنوان مشاور آبادی را از تو خواهند گرفت. تو در آنجا شخصی خواهی بود مانند همه؛ با این تفاوت که شترهای فراوان در اختیار داری. محمولهٔ بسیار در انبار داری. و ثروت بی‌شماری هم اندوخته‌ای. یک مرد ثروتمند، در قلب یک آبادی در میان صحرا.