ننه برنامه ثابتی دارد که به آن پایبند است. ساعتهای مشخص برای انجام کارها، مبالغ مشخص برای محل هزینه‌ها، وسایل اندک کاملا کاربردی با جای دقیق و عادتهای ثابتی برای همه چیز. اخیرا فهمیده‌ام اینها نه فقط نظم زندگی بلکه راهی برای زنده ماندن هستند. مثل روتین کرم ابرسان صبح و یوگای عصر و مطالعه قبل خواب برای نسل جدید. هر کس لنگرگاههای خودش را دارد در میانه شنهای روان زندگی.

وقتی اتفاقات زیادی برای تو و اطرافیانت می‌افتد که نمیتوانی جلویش را بگیری، آن وقت کوچکترین اقداماتی که حس کنترل را تغذیه میکنند، میشوند عامل تاب‌آوری و بقا. مثل فرایض دینی یومیه، نرمشهای کوتاه صبحگاهی، کوه رفتن‌های آخر هفته، بیل زدن‌های قبل از عید و میوه چیدنهای تابستان، زنگ زدن به کسی که همیشه گوشی را جواب میدهد، مثل پناه بردن به تمیزکاری و مرتب کردن خانه.

چهل روز است که ننوشته‌ام. نوشتن، خواندن و یادگرفتن چه چیزی دارد که حالم را خوب میکند؟ شاید چون زمینِ بازی آشنای من است. یا به خاطر اینکه امکان زیستن در دنیای دیگر را به من میدهد؛ به موازات زندگی خارج از کنترلم.

گمان میکنی مینویسی تا افکارت را بیان کنی. اما فکرکردن، حس کردن، فهم کردن، درد کشیدن، لذت بردن و زندگی کردن برای من همزمان با نوشتن اتفاق می‌افتد نه قبل از آن. جالب است که گاهی حین نوشتن، عقیده آدم عوض میشود، شکل جدیدی میگیرد یا به کل در مورد یک سوژه بیخیالی پیشه میکند. باور نمیکنم کسی بتواند قبل از نوشتن یک متن غیررسمی سیر و پایان آن را حتی حدس بزند چه برسد به برنامه‌ریزی کردنش.

گاهی کتاب همان کار روانگردان،  مخدر، آرام‌بخش، شراب و اینستاگرام را میکند. گریزگاه است. ساده‌ترین و کُشنده‌ترین مسیر. تو را گول میزند. فرار میکنی به دنیای داخل ذهنت، نمیفهمی بیرون و در واقعیت چه خبر است. در بیخبری و  جهان فکری خودت فرمانروایی و خوشگذرانی میکنی ولی وقتی برمیگردی مشکلات سرجایشان هستند. اینبار بهانه خوبی هم دارند که حس بی‌کفایتی و ناامیدی و سرخوردگی و استیصال و مزخرف بودن به تو بدهند.

ولی کتابها به اندازه مخدر و الکل، خوشبختانه، خانه خراب کن و فرساینده ذهن و روح و بدن نیستند. تو میتوانی با تغییر نگرش و نرمشی قهرمانانه خیلی زود به عرصه زندگی واقعی برگردی. قوی‌تر و خستگی‌در‌‌کرده و آماده روبروشدن با هر چیز سختی مثل ابهام، سوگ، کم‌توانی، بی‌پولی.

زوج مبارز و انقلابی نادر ابراهیمی توی کتاب یک عاشقانه آرام دیالوگ جالبی دارند:

"تو از پشت یک دیوار بلند کاغذی و مقوایی به زندگی نگاه کرده‌ای گیله‌مرد! از پشت یک دیوار تنومند. تو هیچ چیز را به همان شکلی که هست ندیده‌ای. خدای من! چه عمری را تلف کرده‌ای! "

و گیله‌مرد در پاسخ می‌گوید:

"این ها پنجره است عسل، دیوار نیست؛ عصاره واقعیت است نه کاغذ و مقوا."

عسل و گیله‌مرد درون من سالها این بحث را طول و تفصیل داده‌اند. گاهی جسارت، عملگرایی و بی‌پروایی عسل و بعدش تامل، همدلی و معناگرایی  گیله‌مرد بازی را برده است. هیچ وقت به اندازه الان با هم در صلح نبوده‌اند. البته زمان زیادی لازم بود برای گفتن و شنیدن و به تفاهم و توافق رسیدن.

پی نوشت: عنوان متن برگرفته از کتابی است با همین عنوان که نشر اطراف آن را منتشر کرده است.