چگونه طرح کسب و کار بنویسیم؟ قسمت ششم- مطالعات اقتصادی و تحقیقات بازارایابی

قسمتهای قبلی مطلب چگونه یک طرح کسب و کار بنویسیم؟ به بررسیهای فنی طرح اشاره داشت. شاید این قسمت از یک طرح بیش­تر در تخصص دانش ­آموختگان رشته­ های فنی باشد؛ اما شما و من به عنوان نویسنده طرح بایستی از کلیات و نحوه تدوین این بخش به خوبی آگاه باشیم. انشاالله از این به بعد طی چند مطلب آتی به بررسیهای اقتصادی و بازار در تدوین طرحهای کسب و کار خواهیم پرداخت. یک کارآفرین، سرمایه­ گذار یا مدیر که در پی ایجاد کسب و کار، شراکت در کسب و کار دیگران، اعطای وام و یا توسعه کسب و کار خود هستند، همگی نیازمند بررسیهای اقتصادی و بازاریابی میباشند.

بررسی بازار و طرح بازاریابی، سرفصل حایز اهمیتی در تهیه طرح کسب و کار میباشد.  هدف این بخش متقاعد ساختن سرمایه گذاران و وام دهندگان است.  در این بخش از طرح کسب و کار نحوه رقابت در بازار، استراتژی کلی بازاریابی و فروش، جلب مشتری، طرحهای تبلیغی و ترویجی به همراه بودجه مورد نیاز جهت آنها، فرآیند خرید و کنترل موجودی، نحوه ورود و خروج کالا و در حقیقت کلیه امور مرتبط با قیمت گذاری، توزیع، تبلیغات، پیش‌بینی تولید و کنترلها مورد اشاره قرار میگیرد.

این بخش از طرح کسب و کار باید بتواند به سوالات زیر پاسخ دهد :

محصول یا خدمات یا کالای شما چیست؟

کارآیی آن کدام است؟

چه انواعی دارد؟

مشتریان محصولات یا خدمات شما چه کسانی هستند؟ کجا واقع شده اند؟

چرا باید محصول کالا یا خدمات شما را بخرند؟

چه نوع علایقی دارند؟

انتظارات آنها در مورد قیمت و کیفیت چیست؟

چگونه مشتری را ترغیب به استفاده از کالا یا خدمات خود می کنید ؟

چه نوع نوآوری یا ویژگی خاص در محصول کالا یا خدمات  شما وجوددارد؟

وضعیت عرضه و تقاضا و رقبا در بازار چگونه است؟

الگوی مصرف مصرف کنندگان چگونه است؟

مزیت رقابتی شما چیست؟

نحوه توزیع محصولات یا خدمات شما چگونه است؟

نحوه تامین مواد اولیه شما چگونه است؟

بررسی های اقتصادی و بازار طرح را می توان به موارد زیر محدود نمود:

۱- مشتریان و بازارهای هدف.

۲- نحوه توزیع و فروش محصول خدمات یا کالا.

۳- میزان عرضه و تقاضا یا سهم بازار.

۴- نحوه قیمت گذاری .

۵- نحوه خرید مواد اولیه.

۶- بازاریابی و تبلیغات .

۷- توجیه بازار یا ویژگی های محصول.

چگونه طرح کسب و کار بنویسیم؟ قسمت پنجم

  1. تعداد و شرح ماشین آلات و تجهیزات :

     فهرست کلیه تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز جهت کسب و کار خود را تهیه و به همراه مشخصات و تعداد مورد نیاز از هر وسیله یا ماشین را در این قسمت بیاورید. لازم به ذکر است می توان این فهرست را به همراه فهرست قیمت ماشین آلات و تجهیزات که در بخش توجیه مالی طرح آورده می شود ادغام کرد و طی یک جدول این فهرست را در طرح اضافه نمود.

 مثال: در طرحی دیگر که طرح تولید پوشاک می باشد این قسمت اینگونه آورده شده است :

تاسیسات و تجهیزات

سیستم برق رسانی :

شرکت با دریافت امتیاز برق ۳فاز ۱۰۰۰۰آمپر نسبت به تامین برق اقدام می کند.  فاصله با پست برق ۲۵۰متر می باشد.  

 سیستم آب رسانی :

آب موردنیاز کارخانه از چاه تامین می شود که نیاز به یک دستگاه الکترو پمپ ۳فاز به قدرت ۵/۷کیلووات از نوع شناور حفر یک چاه به عمق ۲۵متر و تهیه یک مخزن ۵مترمکعبی هوایی با خرپای مربوطه پیش بینی شده است.  

 سیستم سوخت رسانی :

ماده سوختنی موردنیاز نفت و گازوئیل می باشد که جهت ذخیره هرکدام یک مخزن ۳متر مکعبی پیش بینی می شود.  

 سیستم سرمایش و گرمایش و تهویه :

به منظور سرمایش و گرمایش قسمت اداری دو کولر آبی و دوبخاری درنظر گرفته شده است.  برای تامین بخار اطو یک دستگاه دیگ بخار و یک دستگاه تصفیه آب (سختی گیر) درنظر گرفته شده است.  

وسایل حفاظت و ایمنی :

یک کپسول اطفاء حریق ۱۱میلی گرمی به ازای هر سی (۳۰) متر مربع انبار و هر (۵۰) مترمربع جهت سالن تولید، درنظر گرفته شده است که تعداد ۱۴ کپسول کل مساحت موجود را پوشش خواهد داد.  

سایر وسایل ایمنی شامل سطل شکن، جعبه های کمکی اولیه و نیز یک خط لوله ۲اینچی جهت اطفاء حریق کمکی از منبع هوایی به انبارها پیش بینی شده است.  

 سایر تجهیزات

– ژنراتور برق اضطراری با قدرت ۱۰ کیلو وات ساعت

– یک دستگاه کمپرسور به ظرفیت ۸ فوت مکعب در هوا در دقیقه

وسایل نقلیه

جهت حمل و نقل و جابجایی مواد اولیه و کالا به داخل و خارج از کارخانه، دو (۲) دستگاه وانت نیسان با ظرفیت دو تن و به منظور جابجایی مواد اولیه و محصول از انبارها به سالن و بالعکس دو دستگاه گاری دستی منظور شده است.  

نکته :

در مثال بالا وسایط نقلیه نیز در ادامه قسمت تاسیسات آورده شده است. می توان در طرحها یا در قمست ماشین آلات و تجهیزات و یا درقسمت تاسیسات وسایط نقلیه طرح ازقبیل موتور سیکلت، وانت و…  آورده شود. البته می بایست توجیهی برای نحوه عملکرد این وسایط نقلیه نیز آورده شود که به چه منظور مورد استفاده قرار می گیرند. البته در طرحهای با سرمایه گذاری کوچک وسایط نقلیه موتوری چون درصد به نسبت بالایی را بخود اختصاص می دهند در قمست ماشین آلات و تجهیزات و در طرحهای با سرمایه گذاری متوسط و بزرگ، در قسمت سایر و یا تاسیسات نیز آورده می شود به هر حال آنچه مهم است اینستکه در طرح پیش بینی حمل و نقل تولیدات و وسایل و خدمات انجام پذیرد.

توجه : کلیه ادوات و تجهیزات فوق را می بایست در قسمت ماشین آلات و تجهیزات (یا در جدول تکمیلی ) همراه با قیمت هریک بیاورید البته در صورتیکه هزینه این اقلام به نسبت ماشین آلات و تجهیزات اصلی مبلغ اندکی باشد، می توانید بصورت کلی و با عنوان سایر ادوات و تجهیزات نیز در جدول ماشین آلات و هزینه های ماشین آلات (توجیه مالی ) درج کنید.

 در این قسمت فقط شرح کلی تاسیسات آورده می شود و هزینه ها و میزان مورد نیاز هریک از انرژیها بصورت جداگانه در بخش توجیه مالی و در جداول مربوطه درج خواهد شد.

۱۲- زمانبندی اجرای طرح :

         برنامه ریزی جهت اجرای طرح یکی از مهمترین اجزاء هر طرح می باشد. تعریف زمانبندی درست در یک طرح به شما کمک می کند که فعالیتهای موازی و یا فعالیتهایی که پیش نیاز دیگر فعالیتها می باشند را مشخص نموده و در زمان کمتری به نتیجه مطلوب برسید.  البته در تهیه طرحهای توجیهی که نیاز به اخذ تسهیلات بانکی می باشد اطلاع از آخرین قوانین بانکی نظیر نحوه و مدت زمان دوران فروش اقساطی، نحوه و مدت زمان دوره تنفس و زمان شروع دوران مشارکت بانکی بسیار حائز اهمیت می باشد که در مورد این مفاهیم به تفضیل در بخش ضمائم، اشاره خواهیم کرد.

ترتیب و توالی فعالیتهای مورد نیاز جهت ساخت و نصب ماشین آلات مهم و در پرداخت مرحله به مرحله تسهیلات موثر می باشد.

به عنوان مثال اگر ماشین آلات طرح پس از تامین سرمایه گذاری از طریق اخذ تسهیلات بانکی، در مدت ۴ ماه (از زمان اخذ تسهیلات )  به بهره برداری برسند، موسسه تسهیلات دهنده در مدت ۴ ماه که زمان نصب و راه اندازی ماشین آلات می باشد به اصطلاح با شما مشارکت کرده و در این مدت شما اقساطی به بانک پرداخت نخواهید کرد زیرا در این مدت طرح شما تولید و بالطبع سودی نداشته است که از طریق آن بتوانید اقساط بانکی را پرداخت کرده باشید، حال اگر مدت زمان نصب ماشین آلات، طبق محاسبات ۶ ماه برآورد شود و این امر با کارکارشناسی نیز تایید گردد شما از زمان اخذ تسهیلات به مدت ۶ ماه اقساطی پرداخت نخواهید کرد، البته به دلیل تفاوت نحوه محاسبه سود و…  شما می توانید  نحوه محاسبه سود و کارمزد تسهیلات در این مدت و همچنین دوران تنفس  را  از موسسه مالی اعتبار دهنده سوال کنید.

مثال: در یک طرح تولیدی با موضوع تاسیس گلخانه زمانبندی اجرای طرح بدین صورت می باشد :

زمان بندی طرح

کل زمان مورد نیاز اجرای این طرح ۱۵۰ روز است که به تفکیک مراحل مختلف و زمان مورد نیاز هریک از مراحل در جداول زیر نمایش داده شده اند.  

جدول مراحل اجرای طرح و زمان مورد نیاز

ردیف

شرح اجرا

زمان مورد نیاز

۱

تسطیح و آماده سازی زمین

۱۵ روز

۲

ساخت و نصب فریم و پوشش پلاستیک

۶۰ روز

۳

اجرای سیستم آب رسانی و ساخت مخازن آب

۴۵ روز

۴

اجرای سیستم برق رسانی محوطه و برق اضطراری

۴۵ روز

۵

ساخت و نصب مخازن گازوئیل و انتقال سوخت

۴۵ روز

۶

لوله کشی گازوئیل داخل سالن

۱۵ روز

۷

ساخت و نصب کوره حراراتی

۶۰ روز

۸

خرید و نصب سیستم تهویه

۳۰ روز

۹

خرید و نصب مخزن مواد و تجهیزات مربوطه

۴۵ روز

۱۰

آماده سازی و اجرای بستر کشت

۳۰ روز

۱۱

اجرای سیستم آبیاری قطره‌ای

۳۰ روز